Actueel
Nieuws & blog
Al het nieuws en alle standpunten van GEWU — te filteren op thema, doorzoekbaar in het volledige archief.
Europese Commissie vraagt input over auteursrecht in het technologietijdperk
De Europese Commissie heeft een gerichte raadpleging geopend over de impact van technologie, waaronder generatieve artificiële intelligentie, op de bescherming en het gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken. Stakeholders kunnen reageren tot en met 3 november 2026. Hoewel de Europese Unie al over een uitgebreid auteursrechtelijk kader beschikt, zetten snelle markt- en technologische ontwikkelingen dat kader onder druk. De Commissie onderzoekt daarom of bijkomende, gerichte maatregelen nodig zijn om de Europese culturele en creatieve sectoren weerbaarder en competitiever te maken en tegelijk onderzoek en innovatie te faciliteren. De nieuwe consultatie bouwt voort op een eerder verzoek om input en op relevante studies en evaluaties. Vier centrale thema’s • Auteursrecht en generatieve AI: het gebruik van beschermde content, licenties en handhaving in de AI-waardeketen. • Onlinepiraterij: een effectievere aanpak van tijdsgevoelige content, waaronder sport- en andere live-evenementen. • Billijke vergoeding: de toepassing van het recht op een billijke vergoeding voor uitvoerende kunstenaars en muziekproducenten. • Wetenschappelijk onderzoek: toegang tot en hergebruik van auteursrechtelijk beschermde werken voor onderzoeksdoeleinden. Waarom dit relevant is voor uitgevers Voor educatieve en wetenschappelijke uitgevers raakt de raadpleging aan twee cruciale dossiers. Enerzijds gaat het om transparante en werkbare voorwaarden voor het gebruik van publicaties bij de ontwikkeling van AI-systemen, met respect voor rechten, licenties en vergoedingen. Anderzijds staat de balans centraal tussen toegang tot kennis voor onderzoek en het duurzame verdienmodel dat kwaliteitsvolle publicaties mogelijk maakt. Een goed onderbouwde sectorbijdrage kan mee richting geven aan toekomstige Europese beleidsopties. Reageren kan tot 3 november 2026 De Commissie nodigt onder meer rechthebbenden, aanbieders van generatieve AI, onderzoeksorganisaties, collectieve beheersorganisaties, tussenpersonen, overheden en consumentenorganisaties uit om hun standpunten en bewijsmateriaal te delen. Lees het bericht van de Europese Commissie en neem deel aan de raadpleging.
AI is al aanwezig in Vlaamse scholen, maar structurele verankering blijft beperkt
Het grootschalige MAIVO-onderzoek brengt voor het eerst in kaart hoe schoolleiders, ICT-coördinatoren, leerkrachten en leerlingen artificiële intelligentie gebruiken en ervaren in het Vlaamse basis- en secundair onderwijs. De centrale conclusie: AI heeft zijn intrede in de klas al gemaakt, maar een breed gedragen en structurele aanpak staat in veel scholen nog aan het begin. Breed beeld van de onderwijspraktijk MAIVO staat voor Monitoring AI-integratie en -percepties in het Vlaamse onderwijs. Aan de bevraging namen 403 schoolleiders, 111 ICT-coördinatoren, 586 leerkrachten en 636 leerlingen uit 482 scholen deel. Het onderzoek werd gecoördineerd door Itec, in samenwerking met Universiteit Gent, Universiteit Antwerpen en Profacts. Experimenteren zonder vast kader Leerlingen, vooral in het secundair onderwijs, gebruiken AI onder meer om informatie te zoeken, vragen te stellen en teksten te verbeteren. Dat gebeurt niet altijd binnen een duidelijke onderwijscontext of met toestemming van de school. Ook leerkrachten experimenteren met AI, voornamelijk voor lesvoorbereiding, het selecteren of ontwikkelen van lesmateriaal en het genereren van ideeën. Voor evaluatie, administratie, communicatie en klasmanagement blijft het gebruik beperkter. Op schoolniveau is de aanpak vaak nog versnipperd. Veel scholen beschikken niet over een formeel AI-beleid of gedeelde afspraken. Daardoor groeit de behoefte aan heldere kaders rond pedagogische meerwaarde, privacy, ethiek en verantwoordelijkheid. Tegelijk is blijvende professionalisering noodzakelijk, omdat de mogelijkheden en beperkingen van AI snel evolueren. Kansen voor educatieve uitgevers Voor educatieve uitgevers bevestigt het onderzoek dat scholen nood hebben aan betrouwbare, didactisch onderbouwde leermiddelen en praktische ondersteuning. Uitgevers kunnen bijdragen met transparante AI-toepassingen, duidelijke gebruiksrichtlijnen en materiaal dat de AI-geletterdheid van leerkrachten en leerlingen versterkt. Daarbij blijven kwaliteit, auteursrecht, gegevensbescherming en de professionele autonomie van de leerkracht essentiële uitgangspunten. Van losse experimenten naar een gedeelde visie De verdere integratie van AI in het onderwijs vraagt meer dan toegang tot technologie. Scholen hebben nood aan een gedeelde visie, professionalisering en concrete afspraken. Alleen zo kan AI doelgericht, veilig en met aantoonbare pedagogische meerwaarde worden ingezet. Bron: Itec – AI in het Vlaamse onderwijs (MAIVO): wat weten, doen en denken scholen vandaag? (1 september 2026).
Educatieve uitgevers vragen centrale rol in Europese onderwijsstrategie 2040
De Federatie van Europese Uitgevers (FEP) vraagt de Europese Commissie om educatieve uitgevers volwaardig te erkennen als strategische partners én aanbieders van onderwijstechnologie. In haar bijdrage aan de Education Package 2040 Roadmap benadrukt de federatie dat kwaliteitsvol, inclusief en toekomstgericht onderwijs niet mogelijk is zonder professionele leermiddelen, een gezonde markt en een evenwichtig auteursrechtelijk kader. Kwaliteitsvolle leermiddelen als fundament Volgens FEP spelen educatieve uitgevers een sleutelrol bij het ontwikkelen van betrouwbare leermiddelen die aansluiten bij nationale curricula en de behoeften van leerlingen en leraren. Dat aanbod omvat gedrukte handboeken, digitale boeken en volledig digitale leeromgevingen met onder meer multimedia, adaptieve opdrachten, voortgangsrapportering en toegankelijkheidsfuncties. Uitgevers investeren daarbij zelf in innovatie, dragen ondernemersrisico en zorgen voor een correcte vergoeding van auteurs en andere makers. Meer ruimte voor leraren om te onderwijzen FEP wijst ook op de concrete meerwaarde voor het lerarenberoep. Goed ontworpen methodes, platformen en hulpmiddelen besparen leraren tijd bij de voorbereiding en opvolging van lessen. Uitgevers leveren actuele, gestructureerde inhoud in verschillende formaten en bieden technische ondersteuning en opleidingen voor het gebruik van digitale leermiddelen. Zo kunnen leraren zich sterker concentreren op hun pedagogische opdracht. Digitale innovatie op basis van vertrouwen Bij de verdere digitalisering van het onderwijs moeten menselijke regie, inclusie, veiligheid en pedagogische kwaliteit centraal blijven staan. Europese educatieve uitgevers werken vanuit Europese waarden en respecteren de pedagogische autonomie. FEP pleit daarom voor transparantie over het verzamelen en gebruiken van gegevens van leerlingen en leraren, en voor een ethische en verantwoorde inzet van artificiële intelligentie. Daarbij is ook respect voor het auteursrecht essentieel. Beschermde materialen mogen niet zonder toestemming in AI-systemen worden ingevoerd, zeker wanneer de gegenereerde output vervolgens concurreert met de oorspronkelijke bronnen. Tegelijk vraagt de snelle opmars van AI om voldoende geletterdheid en opleiding bij leerlingen en leraren, met aandacht voor de kwaliteit en betrouwbaarheid van AI-gegenereerd materiaal. Vijf strategische prioriteiten • Behoud een evenwichtig auteursrechtelijk kader dat investeringen in kwaliteitsvolle inhoud mogelijk maakt. • Ondersteun Europese uitgevers bij de ontwikkeling en toepassing van technologie, waaronder AI, digitale platformen en leerbeheersystemen. • Maak gegevensgebruik transparant en bescherm de gegevens van leerlingen en leraren. • Investeer in onderzoek naar de impact van digitale middelen op leren en cognitieve processen, met pedagogiek als uitgangspunt. • Stimuleer samenwerking met educatieve en wetenschappelijke uitgevers en voorzie voldoende middelen voor de aankoop van leermiddelen. Een toekomstgericht partnerschap De boodschap van FEP is duidelijk: hoogwaardig onderwijs vraagt onafhankelijke uitgevers, vrije en eerlijke concurrentie, academische vrijheid en publieke investeringen in innovatie en leermiddelen. Door educatieve uitgevers structureel bij het Europese onderwijsbeleid te betrekken, kan Europa bouwen aan een divers, betrouwbaar en duurzaam onderwijslandschap.
Educatieve uitgevers klaar voor de hervorming van het basisonderwijs
Bij de start van het schooljaar geven de Vlaamse educatieve uitgevers een stand van zaken over hun bijdrage aan de hervorming van het basis- en kleuteronderwijs. De omschakeling naar een kennisrijk curriculum en een effectieve didactiek vergde in korte tijd aanzienlijke inhoudelijke, didactische en digitale inspanningen. Grote inspanning in een uitzonderlijk korte termijn • Bestaande methodes werden inhoudelijk herwerkt en nieuwe leerlijnen ontwikkeld. • Leermiddelen werden afgestemd op de nieuwe minimumdoelen en leerplannen. • Wetenschappelijk onderbouwde didactische inzichten kregen een centrale plaats. • Uitgevers investeerden in aangepaste digitale en hybride leeromgevingen. • Duizenden leerkrachten kregen informatie en ondersteuning bij de implementatie. • Met Leerpunt wordt intensief samengewerkt aan een kwaliteitslabel voor leermiddelen. Gerichte vernieuwing met respect voor schoolautonomie Door de uitzonderlijk korte ontwikkeltermijn van één jaar — waar twee tot drie jaar gebruikelijk is — lag de prioriteit op nieuwe leermiddelen voor Nederlands en wiskunde in de eerste graad. Niet alle scholen stappen tegelijk over: zij behouden hun pedagogische autonomie en bepalen zelf wanneer vernieuwde leermiddelen het best in hun onderwijspraktijk passen. Tijdige beschikbaarheid en gelijke toegang De uitgevers stellen alles in het werk om leermiddelen tijdig te produceren en beschikbaar te maken. In het basisonderwijs koopt de school de materialen aan met haar werkingsmiddelen. Voor het secundair onderwijs tonen eerdere boekenchecks dat de grote meerderheid van de leerlingen tijdig over de nodige leermiddelen beschikt. Problemen hangen doorgaans samen met laattijdige bestellingen of financiële drempels, niet met de productie door uitgevers. GEWU pleit daarom voor een debat over gelijke toegang tot leerinhoud en mogelijke overheidsfinanciering. Kwaliteit vraagt duurzame investeringen De ontwikkeling van een leermethode brengt de inzet samen van auteurs, leerkrachten, pedagogische experts, redacteurs, illustratoren, digitale ontwikkelaars en ICT-specialisten. Ook de kwaliteitscontrole door Leerpunt brengt kosten mee. Het is nog te vroeg om de precieze impact op de prijzen te bepalen. Volgens een PWC-studie over de Nederlandse markt wordt een leermiddel doorgaans pas vijf jaar na de eerste publicatie rendabel en bedraagt de gemiddelde productmarge ongeveer 5%. In Vlaanderen ligt die marge mogelijk lager door de kleinere markt en de afstemming op drie onderwijskoepels. Leerwerkboeken blijven deel van de leermiddelenmix Leerwerkboeken blijven beschikbaar, maar worden aangepast aan de uitgangspunten van een kennisrijk curriculum en effectieve didactiek. Twaalf kwaliteitsprincipes beperken invuldidactiek en leggen de nadruk op kennisverwerving, denken, verwerken en actief leren. Een bevraging van Teacher Tapp toont dat 80% van de leerkrachten in het basisonderwijs leerwerkboeken nuttig tot zeer nuttig vindt. De leerkracht beslist uiteindelijk hoe leerwerkboeken worden ingezet binnen een evenwichtige combinatie van handboeken, werkboeken en digitale leermiddelen. Samen werken aan succesvolle hervorming De Vlaamse educatieve uitgevers blijven zich samen met de overheid, onderwijskoepels en scholen inzetten om de onderwijshervorming te doen slagen. Hun engagement is helder: leerkrachten ondersteunen met kwaliteitsvolle, wetenschappelijk onderbouwde en praktisch inzetbare leermiddelen, zodat elke leerling maximale kansen krijgt om kennis op te bouwen.
Aanpassing regelgevend kader Bijzondere Onderzoeksfondsen
De Vlaamse Regering heeft principieel ingestemd met een aanpassing van de regelgeving voor de Bijzondere Onderzoeksfondsen (BOF). De wijzigingen spelen in op de besparingen vanaf 2026 en moeten universiteiten meer flexibiliteit bieden, terwijl de toegang tot financiering door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek – Vlaanderen (FWO) wordt verruimd. Wat verandert er? • Interuniversitaire projecten: de verplichte oproep wordt geschrapt, in uitvoering van de eerder besliste besparingen. • Besteding van BOF-middelen: het maximale aandeel voor werkingsmiddelen wordt voortaan berekend over een voortschrijdende periode van vijf jaar. • Dubbele aanstellingen: de mogelijkheden voor gecombineerde aanstellingen bij universiteiten, wetenschappelijke instellingen en onderzoekscentra worden uitgebreid. Zo kunnen meer excellente onderzoekers toegang krijgen tot FWO-financiering. • Methusalemfinanciering: universiteiten krijgen meer ruimte om financiering voor toponderzoekers geleidelijk op en af te bouwen. Stapt een universiteit uit een samenwerkingsverband, dan kan de financiering voor de overige partners onder bepaalde voorwaarden worden voortgezet. Met deze aanpassingen wil de Vlaamse Regering universiteiten meer beleidsruimte geven en tegelijk de toegang tot onderzoeksfinanciering verbreden. Het ontwerp van wijzigingsbesluit wordt nu voor advies voorgelegd aan de Raad van State.
Nieuwe verantwoordelijke externe relaties: Kasper Demol
Voortaan heeft GEWU iemand die de standpunten over de educatieve dossiers van onze vereniging zal uitdragen en relaties verder zal uitbouwen en onderhouden bij media en politiek. Kasper Demol is een ervaren communicatieprofessional die freelance ook als copywriter voor een Antwerpse ziekenhuisgroep en als senior consultant voor een Brussels PR-bureau werkt. Hiervoor werkte hij als woordvoerder voor Voka (eerst in Vlaams-Brabant, later nationaal), Lantis en PwC. Vanuit die ervaring met de pers en politieke dossiers zal hij zich voortaan ook inzetten voor onze educatieve uitgeverijen. Kasper woont in Oelegem, heeft twee kinderen waarvan de oudste in het lager onderwijs zit en zet zich na zijn uren ook in voor het Oudercomité van de school van zijn kinderen. In zijn vrije tijd houdt hij van reizen, gastronomie en sporten om die gastronomische avonturen verantwoordelijk te blijven beleven.
BoekenOverleg: sterk cultuurbeleid is een investering in Vlaanderen
Leesvaardigheid als fundament De oproep vertrekt vanuit een duidelijke urgentie. De leesvaardigheid van Vlaamse jongeren blijft achteruitgaan en ook bij volwassenen groeit de laaggeletterdheid. Dat beperkt niet alleen de toegang tot cultuur, maar raakt ook onderwijs, werk, innovatie en volwaardige deelname aan de samenleving. Wie informatie moeilijk kan begrijpen en beoordelen, staat bovendien zwakker tegenover desinformatie. Boeken versterken kennis en verbeelding Boeken brengen lezers langdurig in contact met taal, verruimen de woordenschat en trainen het vermogen om complexe teksten en uiteenlopende perspectieven te verwerken. Het volledige ecosysteem rond lezen — van auteurs en uitgevers tot boekhandels, bibliotheken en leesbevorderaars — draagt zo rechtstreeks bij aan menselijk talent, kritisch denken en maatschappelijke veerkracht. Besparen met een hoge maatschappelijke kost Volgens het BoekenOverleg vertegenwoordigt het beleidsdomein Cultuur slechts 0,8% van de Vlaamse begroting, terwijl de culturele sector jaarlijks 16,6 miljard euro aan bruto toegevoegde waarde genereert. Een bijkomende besparing van 10% zou daarom buitenproportioneel zijn en een breed, al sterk gereguleerd ecosysteem verzwakken. De boodschap aan de Vlaamse Regering is helder: behandel cultuur niet als sluitpost, maar als een strategische investering in taal, kennis, innovatie en toekomstige welvaart. De kernboodschap: investeren in cultuur en boeken is investeren in de mensen die Vlaanderen dragen. Een sterk cultuurbeleid beschermt niet alleen het literaire veld, maar versterkt de hele samenleving en economie. Lees de volledige open brief van het BoekenOverleg.
Wetenschappelijke onderwijspublicaties eenvoudiger vindbaar voor leraren
Wetenschappelijke onderwijspublicaties eenvoudiger vindbaar voor leraren De internationale databank EBSCO Education Source is uitgebreid met AI-ondersteunde zoekfuncties en is voortaan toegankelijk via Onderwijskennis.nl. Nederlandse leraren en andere onderwijsprofessionals krijgen zo kosteloos en eenvoudiger toegang tot miljoenen wetenschappelijke en praktijkgerichte publicaties over onderwijs. Meer dan 8 miljoen bronnen binnen handbereik EBSCO Education Source bevat ruim 8 miljoen bronnen over onderwijsonderzoek. Daarvan zijn meer dan 3 miljoen volledige artikelen beschikbaar, naast duizenden e-books. De collectie omvat niet alleen wetenschappelijke literatuur, maar ook praktijkgerichte publicaties, casestudies en boeken over onder meer didactiek, curriculumontwikkeling, inclusief onderwijs, leerlingbegeleiding, toetsing en professionalisering. Zoeken met ondersteuning van AI De vernieuwde zoekomgeving verlaagt de drempel om relevante kennis te vinden. Gebruikers kunnen in natuurlijke taal zoeken, automatisch samenvattingen van artikelen laten maken, vragen over documenten stellen en suggesties voor verwante onderwerpen ontvangen. Zo wordt het eenvoudiger om onderzoek te vertalen naar onderbouwde keuzes in de klas en op school. Voortaan via Onderwijskennis.nl De toegang verloopt via ‘Voor de leraar’ op Onderwijskennis.nl, het kennisplatform van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO). Onderwijsprofessionals in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs kunnen de databank kosteloos gebruiken. Voor het vo en mbo gebeurt de toegang via Entree Federatie met het schoolaccount; voor het primair onderwijs is een aparte aanmeldroute beschikbaar wanneer de school nog niet bij Entree Federatie is aangesloten. ‘Voor de leraar’ is een samenwerking van het NKO en de KB nationale bibliotheek. Het initiatief startte in 2019 als pilot met het toenmalige Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek, de KB, de PO-Raad, de VO-raad en de MBO Raad. De integratie in Onderwijskennis.nl brengt toegankelijke kennisproducten en de oorspronkelijke wetenschappelijke publicaties nu dichter bij elkaar. Van onderzoek naar onderwijspraktijk Met de ruimere toegang en gebruiksvriendelijkere zoekfuncties krijgen leraren extra mogelijkheden om actuele inzichten uit onderzoek te benutten. Dat ondersteunt evidence-informed werken en kan bijdragen aan sterkere lessen, curriculumontwikkeling en onderwijskwaliteit. Bron: VO-raad, 24 september 2026.
Leerkrachten omarmen AI, maar vragen onderwijsgerichte tools
AI wint snel terrein in het onderwijs, maar leerkrachten vragen vooral om betrouwbare toepassingen die pedagogisch onderbouwd zijn en aansluiten bij leerplannen en vertrouwde leermiddelen. Dat blijkt uit de European Teacher Survey 2026 van Sanoma Learning. Gebruik en vertrouwen nemen toe Voor het onderzoek werden meer dan 20.000 leerkrachten uit 14 Europese landen bevraagd, onder wie ruim 1.100 Belgische leerkrachten. Het aandeel leerkrachten dat AI gebruikt, steeg van 49% naar 63%. Ook het vertrouwen in generatieve AI groeide in één jaar van 28% naar 42%. Toch ziet vandaag slechts 17% al een positieve impact op de leerresultaten van leerlingen. Vraag naar pedagogisch onderbouwde AI Leerkrachten wijzen AI niet af. Ze zien kansen om tijd te winnen bij lesvoorbereiding en administratie, maar willen overtuigend bewijs dat de technologie ook het leren verbetert. In Vlaanderen vindt 79% het vrij tot zeer belangrijk dat AI voor klasgebruik vanuit pedagogische principes wordt ontwikkeld; in Wallonië is dat 86%. De voorkeur gaat uit naar oplossingen die aansluiten bij leerplannen, onderwijscontexten en kwaliteitsvolle leermiddelen, niet naar generieke consumententoepassingen die achteraf voor de klas worden aangepast. Blended learning blijft de norm De resultaten bevestigen dat de toekomst van onderwijs niet uitsluitend digitaal is. Leerkrachten verkiezen een doordachte combinatie van technologie, gedrukte materialen en menselijke expertise. In Vlaanderen blijft 73% in meer of mindere mate voorstander van die hybride aanpak; in Wallonië is dat 68%. Meer ruimte voor begeleiding en differentiatie Diversere klasgroepen en inclusief onderwijs vergroten de behoefte aan gepersonaliseerd leren. Tegelijk botsen leerkrachten op tijdsdruk, werkbelasting en beperkte opleidingsmogelijkheden. Onderwijsgerichte AI kan daarom vooral waarde creëren wanneer ze efficiëntie koppelt aan kwaliteit en meer ruimte vrijmaakt voor begeleiding, interactie en de ontwikkeling van leerlingen. Verantwoorde innovatie als uitgangspunt De boodschap van de bevraging is helder: draagvlak voor AI groeit wanneer technologie vertrekt vanuit de praktijk van de leerkracht. Betrouwbaarheid, pedagogische kwaliteit en een sterke wisselwerking tussen digitale en gedrukte leermiddelen zijn daarbij essentiële voorwaarden. Bron: European Teacher Survey 2026, Sanoma Learning. Het onderzoek werd uitgevoerd door GfK, een bedrijf van NIQ.
450 leerkrachten op startdag van Plantyn over de nieuwe leerplannen
Lid-uitgeverij Plantyn bracht op 25 augustus 2026 in Antwerpen 450 leerkrachten samen voor een startdag over de nieuwe minimumdoelen en leerplannen.
Rechter fluit Suno terug: auteursrechten gelden ook voor AI-training
Een Duitse rechtbank heeft geoordeeld dat AI-muziekbedrijf Suno auteursrechten heeft geschonden door muziek te gebruiken voor de training van zijn commerciële AI-model zonder toestemming van de betrokken rechthebbenden.